Kunststofketen en de circulaire economie

Kunststoffen worden bijna uitsluitend van primaire grondstoffen (olie, gas) gemaakt. In de afgelopen zestig jaar zijn, dankzij gunstige eigenschappen van kunststoffen de toepassingen gegroeid van bijna geen tot oneindig veel. Goed beschouwd staan inzameling en recycling nog in de kinderschoenen en is er bij recycling vooral sprake van downcycling. Kunststoffen zijn omnipresent, zijn vaak ontworpen om te worden weggegooid, worden door iedereen gebruikt en lekken dus ook gemakkelijk naar het milieu. Daar verbrokkelen kunststoffen in oneindig veel kleine deeltjes, maar vergaan nooit. De productie van kunststoffen is aldus een succesverhaal van de lineaire economie waarbij alles erop gericht was om met behulp van primaire grondstoffen (eindige fossiele brandstoffen) massaal te produceren en steeds meer toepassingen te creëren. De kunststofketen staat, meer nog dan andere ketens, voor extra grote uitdagingen in de transitie naar de circulaire economie:

  • Vrijwel alle grondstof voor de productie van kunststoffen betreft fossiele brandstoffen; alternatieven zijn nauwelijks voor handen. 
  • Kunststoffen vergaan niet en vormen, ongecontroleerd in het milieu, een eeuwig probleem (plastic soep);
  • De toepassing van kunststoffen neemt nog altijd toe en verdringt andere materialen;
  • De recycling van kunststoffen is minimaal en het gaat overwegend om “downcycling”;
  • Een groot deel van de kunststoffen worden na gebruik verbrand;
  • Zuivere retourstromen van ingezamelde kunststoffen zijn moeilijk te realiseren (statiegeld op PET-flessen vormt een gunstige uitzondering);
  • Biologisch afbreekbare plastics vormen amper een alternatief;
  • Veel kunststoffen (met name verpakkingsplastic) wordt gemaakt om te worden weggegooid;
  • Het toevoegen van waarde is moeilijk te realiseren;
  • Verwerking van kunststoffen na gebruik heeft geen gelijke tred gehouden met de productie;
  • Bij de productie is decennia lang onvoldoende rekening gehouden met gevolgen voor het milieu;
  • Goedkoop schaliegas in de Verenigde Staten stimuleert productie plastic en neemt incentives weg om tot een transitie naar kringloop te komen.